İşe İade Tazminatı Hesaplama
İşe iade davasının parasal sonuçlarını hesaplayın: işe başlatmama tazminatı (kıdeme göre 4–8 aylık çıplak brüt ücret) ve boşta geçen süre ücreti (en çok 4 aylık giydirilmiş ücret). İş güvencesi için 30+ işçi çalıştıran işyeri ve en az 6 ay kıdem koşulları aranır.
İlgili Mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu m.18, m.20 ve m.21
Madde 18 iş güvencesinin kapsamını çizer: otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan, belirsiz süreli sözleşmeyle çalışan işçinin sözleşmesi ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletmenin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanılarak feshedilebilir.
Madde 20 itiraz usulünü düzenler: işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurur; anlaşma sağlanamazsa son tutanaktan itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açabilir. Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverene aittir.
Madde 21 geçersiz feshin sonuçlarını düzenler: işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder; ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmayan süre için en çok dört aya kadar doğmuş ücret ve diğer haklar ödenir. Bu hükümler sözleşmeyle değiştirilemez; aksi yöndeki kayıtlar geçersizdir.
Sık Sorulan Sorular
- Kimler işe iade davası açabilir?
- İş güvencesi kapsamındaki işçiler: otuz veya daha fazla işçi çalıştıran bir işyerinde, en az 6 ay kıdemi bulunan ve belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçiler (4857 m.18). İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile işçi alıp çıkarma yetkisi olan yardımcıları kapsam dışıdır.
- İşe iade için başvuru ve dava süresi nedir?
- Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmak zorunludur. Arabuluculuk faaliyeti anlaşmazlıkla sonuçlanırsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açılabilir (4857 m.20).
- İşe başlatmama tazminatı ne kadardır?
- Mahkeme feshi geçersiz sayarsa işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa en az 4, en çok 8 aylık ücret tutarında tazminat öder (4857 m.21). Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında bu süre kıdeme göre belirlenir: 6 ay-5 yıl kıdemde 4 ay, 5-15 yıl kıdemde 5 ay, 15 yıl ve üzeri kıdemde 6 ay yönünde bir pratik yerleşmiştir; somut olayın özellikleri farklı takdire yol açabilir.
- Boşta geçen süre ücreti nedir?
- Kararın kesinleşmesine kadar işçinin çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar doğmuş ücret ve diğer hakları ödenir (4857 m.21/3). Süreç 4 aydan uzun sürse bile ödeme 4 ayla sınırlıdır ve işe başlatılsa da başlatılmasa da ödenir.
- Tazminat çıplak ücretten mi giydirilmiş ücretten mi hesaplanır?
- Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre işe başlatmama tazminatı çıplak brüt ücret üzerinden, boşta geçen süre ücreti ise ücrete ek para ile ölçülebilir yan haklar dahil (giydirilmiş) ücret üzerinden hesaplanır.
- İşçi kesinleşen karardan sonra ne yapmalı?
- İşçi, kesinleşen mahkeme kararının tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurmak zorundadır; bu süre içinde başvurmazsa işverence yapılmış fesih geçerli bir fesih sayılır (4857 m.21/6).
- İşe iade davası kıdem ve ihbar tazminatını etkiler mi?
- Fesihte peşin ödenmiş ihbar öneli ücreti ve kıdem tazminatı varsa, işçi işe başlatıldığında bu ödemeler yapılacak alacaklardan mahsup edilir. İşçi işe başlatılmazsa, bildirim süresi verilmemiş veya ücreti peşin ödenmemişse bu sürelere ait ücret ayrıca ödenir (4857 m.21/4-5).